Met een browser, je toetsenbord en drie gratis tools (WAVE, axe DevTools en Colour Contrast Analyser) controleer je zelf de belangrijkste WCAG-punten: kleurcontrast van minimaal 4,5:1, alt-teksten bij afbeeldingen, een logische koppenstructuur, volledige toetsenbordnavigatie en formuliervelden met labels. Automatische tools vinden niet alles; handmatig testen blijft nodig.
Je hoeft geen webbouwer te zijn om te zien of je website toegankelijk is. Veel van de belangrijkste toegankelijkheidsproblemen kun je zelf opsporen met een browser, je toetsenbord en een paar gratis tools. In deze checklist lopen we vijftien concrete punten langs die je vandaag nog kunt controleren — van kleurcontrast tot formulieren. Geen jargon, geen dure audit, gewoon aan de slag.
Waarom toegankelijkheid ook voor jouw MKB-site telt
Toegankelijkheid gaat over of iedereen je website kan gebruiken: mensen die slechtziend zijn, kleurenblind, doof, of die alleen met een toetsenbord navigeren. Dat is geen kleine groep. Volgens de CBS-Gezondheidsenquête 2024 ervaart 12,7% van de Nederlanders (12+) één of meer beperkingen in zien, horen of mobiliteit; bij 75-plussers loopt dat op tot 33,1% (VZinfo/CBS). In de hele EU had in 2024 bijna één op de vier inwoners van 16+ een beperking (23,9%, Eurostat).
De standaard waar toegankelijkheid aan wordt afgemeten heet WCAG (Web Content Accessibility Guidelines). Sinds de European Accessibility Act op 28 juni 2025 van kracht werd, is WCAG 2.1 niveau AA de norm voor bepaalde diensten zoals webshops, bankieren en telecom. Let op: niet elke bedrijfssite valt daaronder. Of jouw site wettelijk verplicht is, lees je in ons artikel over de EAA en jouw website. Maar ook als je niet verplicht bent, is een toegankelijke site gewoon een betere site — voor bezoekers én voor Google.
Hoe test ik zelf of mijn website toegankelijk is?
Je hebt drie gratis hulpmiddelen nodig, plus je toetsenbord:
- WAVE (van WebAIM) — een online scanner die problemen visueel op je pagina markeert.
- axe DevTools — een browserextensie voor Chrome of Firefox die automatische checks draait.
- Colour Contrast Analyser (van TPGi) — een gratis programma om kleurcontrast te meten.
Bron voor deze tools: AccessibleMinds.
Belangrijke nuance vooraf: automatische tools zoals WAVE en axe vinden lang niet alles. Ze detecteren technische fouten, maar of je leesvolgorde logisch is of je site met alleen een toetsenbord bruikbaar blijft, moet je zelf handmatig controleren. Reken dus niet af op één groen vinkje.
Een toegankelijkheidsscanner vindt alleen de fouten die een machine kan zien — de helft van het werk blijft handmatig: navigeer je site met alleen je toetsenbord en lees hardop of de volgorde klopt.
De WCAG-checklist: 15 punten die je vandaag kunt checken
Hieronder de vijftien punten, gegroepeerd per thema. Achter elk punt staat hoe je het test.
Kleur en contrast (punt 1–3)
| # | Checkpunt | Hoe test je het |
|---|---|---|
| 1 | Normale tekst heeft genoeg contrast met de achtergrond (minimaal 4,5:1) | Colour Contrast Analyser of WAVE |
| 2 | Grote tekst (≥18pt, of ≥14pt vet) haalt minimaal 3:1 | Colour Contrast Analyser |
| 3 | Informatie hangt niet alleen aan kleur (bv. "rood = fout") | Zet je scherm even op grijstinten en kijk of alles nog duidelijk is |
De contrastnormen (4,5:1 voor normale tekst, 3:1 voor grote tekst, 7:1 voor het strengere AAA-niveau) komen uit WCAG en zijn te controleren via getwcag.com. Grijs op wit is de meest voorkomende overtreding — die lichtgrijze subtekst die designers mooi vinden, is voor veel mensen simpelweg niet te lezen.
Afbeeldingen en media (punt 4–6)
- 4. Alt-teksten. Elke inhoudelijke afbeelding heeft een alternatieve tekst die beschrijft wat erop staat. Decoratieve plaatjes krijgen juist een lege alt-tekst, zodat een schermlezer ze overslaat. Test met WAVE: die markeert ontbrekende alt-teksten.
- 5. Video's met ondertiteling. Heb je video met gesproken tekst, voeg dan ondertiteling of een transcript toe.
- 6. Geen tekst-in-plaatjes. Belangrijke tekst hoort echte tekst te zijn, geen afbeelding van tekst — anders kan een schermlezer of vergrootglas er niets mee.
Koppenstructuur en opbouw (punt 7–9)
Een goede koppenstructuur is een logische hiërarchie van H1 tot H6, net als de inhoudsopgave van een boek. Eén H1 per pagina (de titel), daaronder H2's voor hoofdstukken, daaronder H3's.
- 7. Precies één H1 per pagina.
- 8. Koppen springen geen niveaus over (dus niet van H2 direct naar H4).
- 9. Koppen beschrijven de inhoud en zijn geen opmaaktruc om iets groot te maken.
Test dit met de axe- of WAVE-extensie: die tonen de koppenstructuur als een boomstructuur, zodat je gaten meteen ziet.
Toetsenbordnavigatie (punt 10–12)
Sommige bezoekers gebruiken geen muis. Zij navigeren met de Tab-toets. Dit is het makkelijkst zelf te testen: klik in je adresbalk en druk daarna alleen op Tab.
- 10. Alles is bereikbaar met Tab. Je moet elke link, knop en formulierveld kunnen bereiken zonder muis.
- 11. Zichtbare focus. Het element waar je "staat" heeft een duidelijk kader of markering. Dit punt is aangescherpt in WCAG 2.2 (gepubliceerd 5 oktober 2023, zie de W3C-vertaling). Een onzichtbare focus betekent dat toetsenbordgebruikers verdwalen.
- 12. Logische volgorde. De Tab-volgorde loopt van boven naar beneden en van links naar rechts, niet kriskras door de pagina.
Formulieren en links (punt 13–15)
- 13. Elk formulierveld heeft een label. Een zichtbaar label bij elk invulveld (naam, e-mail, bericht), niet alleen een grijze tekst binnenín het veld die verdwijnt zodra je typt.
- 14. Beschrijvende linkteksten. Vermijd "klik hier" of "lees meer". Een schermlezer leest links vaak los voor, dus "Bekijk onze prijzen" werkt beter dan "klik hier".
- 15. Een "skip navigation"-link. Een (vaak verborgen) link bovenaan waarmee toetsenbordgebruikers direct naar de hoofdinhoud springen, zonder eerst door het hele menu te tabben.
Welk kleurcontrast is nu precies verplicht volgens WCAG?
Kort samengevat, voor het niveau AA dat de EAA hanteert:
| Type tekst | Minimaal contrast (AA) | Strenger (AAA) |
|---|---|---|
| Normale tekst | 4,5:1 | 7:1 |
| Grote tekst (≥18pt of ≥14pt vet) | 3:1 | 4,5:1 |
Voor de meeste MKB-sites is AA de norm om op te mikken. AAA is vooral relevant voor sites die specifiek voor mensen met een visuele beperking bedoeld zijn — leuk om te halen, maar geen must. Bron: getwcag.com.
Waarom een overlay-widget je probleem niet oplost
Misschien ben je een advertentie tegengekomen voor een "accessibility widget" die met één regel code je site in één klik conform zou maken. Wees daar sceptisch over. Toegankelijkheidsexperts raden dit soort overlays breed af: ze plakken een laagje over je site, maar lossen de onderliggende problemen — verkeerde koppenstructuur, ontbrekende alt-teksten, slecht contrast — niet echt op. De vijftien punten hierboven fix je aan de bron, en dat is de enige aanpak die werkt.
Wat kun je zelf en waar houdt het op?
Eerlijk is eerlijk: de meeste punten in deze checklist kun je zelf oppakken, zeker als je een gangbaar systeem als WordPress gebruikt. Alt-teksten, linkteksten en koppen pas je aan in je teksteditor. Contrast is soms een kwestie van één kleurwaarde aanpassen. Een "skip navigation"-link of een focus-markering die overal goed werkt, vraagt vaak wél iemand die in de code kan. Ontdek je bij het testen dat de basis niet klopt — geen zichtbare focus, formulieren zonder labels — dan is dat een teken dat je thema of bouw structureel tekortschiet.
Wil je meer zelf oppakken zonder in code te duiken? In onze quick wins zonder developer staan de laagdrempeligste stappen op een rij. En loop je vast bij de formulieren, kijk dan naar betere websiteformulieren.
Aan de slag — en wanneer je hulp kunt gebruiken
Begin klein: open WAVE, scan je homepage, en tab er daarna doorheen met alleen je toetsenbord. Binnen tien minuten weet je waar je site staat. Fix wat je zelf kunt, en houd bij wat je niet lukt.
Kom je erachter dat de basis niet op orde is, of bouw je een nieuwe site en wil je toegankelijkheid meteen goed doen? Bij Ruberio, webdesignbureau voor het Nederlandse MKB uit Moergestel, nemen we toegankelijke opbouw (semantische koppen, labels, contrast) standaard mee — voor één vaste prijs vooraf. Bekijk onze diensten of vraag het even via contact. Een toegankelijke site is uiteindelijk gewoon een site die voor iederéén werkt, en dat is precies wat je wilt.
Veelgestelde vragen
Ruben bouwt en ontwerpt de websites bij Ruberio en is verantwoordelijk voor techniek, SEO en AI-vindbaarheid. Hij schrijft over wat écht werkt voor MKB-websites.